Blog Odkrywamy Śląskie
Do rezerwatu Jeleniak Mikuliny i uroczyska Krywałd
20 Wrzesień 2021
Lato się kończy, ale Lasy Lublinieckie są atrakcyjne o każdej porze roku. Zwłaszcza na wycieczkę rowerową. Chcę Was zaprosić na poznanie uroków rezerwatu Jeleniak Mikuliny i uroczyska Krywałd. Wycieczka nie jest długa – raptem 32 kilometry z Koszęcina, przez Piłkę i Brusiek – do Koszęcina, utwardzonymi duktami leśnymi. Zatem – w drogę!
Śląsk Cieszyński Książęcym Traktem - cz. 1
02 Wrzesień 2021
Śląsk Cieszyński ma bogatą historię, której świadkami są liczne zabytki architektury powstałe m.in. dzięki Piastom i Habsburgom - dwóm wielkim europejskim dynastiom, które od średniowiecza do XX w. panowały w dawnym Księstwie Cieszyńskim. Prawie 20 lat temu opracowano szlak tematyczny „Via Ducalis - Droga Książęca”, dzięki któremu można poznać najciekawsze zabytki architektury powiatu cieszyńskiego, pamiętające czasy, kiedy powiat był częścią Księstwa Cieszyńskiego.
Szlak Kruszcowy w cieniu wielkiej huty
13 Sierpień 2021
Tradycje górnictwa kruszcowego w danej zachodniej Małopolsce, w której usytuowało się dziś Zagłębie Dąbrowskie, sięgają średniowiecza, ale dynamiczny rozwój zagłębiowskiego przemysłu nastąpił dopiero w połowie XIX w. Dzieje nieistniejących już często zakładów i zapomnianych kolonii robotniczych przypomina wyznakowany niedawno w Dąbrowie Górniczej Szlak Kruszcowy, i o nim ten tekst.
Na Jurę z psem
26 Maj 2021
Czas wakacji to nie lada wyzwanie dla posiadaczy psa. Gdzie pojechać razem z czworonożnym przyjacielem, by samemu mile spędzić czas i nie stresować naszego czworonoga? – Podpowiadamy: Jura Krakowsko-Częstochowska, a konkretnie jej część północna i środkowa w ramach Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd.
Katowicki „Spodek” – pół wieku od lądowania
30 Kwiecień 2021
Trudno wyobrazić sobie Katowice bez tej charakterystycznej budowli. Hala widowiskowo-sportowa „Spodek”, jak rzadko która budowla, stał się już w momencie powstania ikoną. W maju 2021 r. minie 50 lat od jej uroczystego otwarcia, więc o niej i historyjkach z nią związanych, chcę dziś napisać.
Motocyklem na majówkę w nieznane
29 Kwiecień 2021
Zaczął się sezon motocyklowy, a w perspektywie długi weekend. Zapraszamy zatem „królów szos” na trasę w teren zupełnie nieznany – „terra incognita” województwa śląskiego, gdzieś-tam na jego północnych krańcach, gdzie wycieczki autokarowe się nie zapuszczają.
Chorzów
16 Kwiecień 2021
Chorzów
Szlakiem zamków i pałaców Ziemi Raciborskiej
14 Kwiecień 2021
W malowniczej Krainie Górnej Odry, wśród lasów i potoków, pól i wsi, zachowało się kilkanaście zamków i pałaców, przypominających ciekawą historię tego regionu, nazywanego przez wieki Ziemią Raciborską. To właśnie o zamkach i pałacach dzisiejsza propozycja.
Szlak Architektury Drewnianej wybrane atrakcje, czyli drewniane śląskie
26 Marzec 2021
Niegdyś drewno było budulcem dominującym w architekturze wiejskiej i małomiasteczkowej, jednak jest to surowiec nietrwały. Ot, byle iskra i cała wieś poszła z dymem. Zaczęto więc stosować trwalsze materiały budowlane. Wypieranie budynków drewnianych przez murowane zaczęło się już w połowie XIX wieku, ale szczególnie widoczne stało się w latach 70. XX w. Dziś w przestrzeni wiejskiej coraz trudniej spotkać drewnianą chałupę. Sporo takich obiektów zachowało się i do dziś powstaje w górach. Ocalało też kilkadziesiąt drewnianych kościołów. Dzięki etnografom wartościowe budynki drewniane udało się ocalić w skansenach. I to o skansenach w tym tekście.
Judaika przemysłowego Śląska i Zagłębia
09 Marzec 2021
Żydzi pojawili się na Górnym Śląsku w XIII wieku. Również na terenie Zagłębia ich osadnictwo sięga czasów Kazimierza Wielkiego. II wojna światowa unicestwiła ten naród, ktory tworzył wielokulturową i wieloreligijną mozaikę regionu. Pozostały po Żydach tylko ślady wielowiekowej obecności: liczne cmentarze, kilka synagog i ich ruiny. I o nich niniejszy tekst
Tarnowskie Góry
03 Marzec 2021
Sześćdziesięciotysięczne Tarnowskie Góry, choć należą do Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, leżą na pograniczu obszaru zurbanizowanego i dużych obszarów leśnych. Są jednym ze starszych miast województwa śląskiego, niegdyś największym ośrodkiem górnictwa kruszcowego na dzisiejszych ziemiach polskich i jednym z największych w ówczesnej Europy – stąd często określane są jako „srebrne miasto” lub też „wolne miasto gwareckie”. Ze swoją Zabytkową Kopalnią Srebra, Sztolnią Czarnego Pstrąga i 24 innymi obiektami pogórniczymi, jest jedynym w województwie śląskim obiektem listy światowego dziedzictwa UNESCO. Przez wieki miasto odwiedzili cesarze, królowe i królowie, poeci i uczeni. Pora więc, byście odwiedzili je i Wy!
Jeden, dwa lub trzy dni w Katowicach
08 Luty 2021
Katowice, stolica województwa śląskiego, licząca ok. 280 tys. mieszkańców, miasto akademickie, ble, ble, ble... O tym wszystkim możecie przeczytać w pierwszej lepszej encyklopedii, przewodniku, czy po prostu wygooglujecie. Dla turysty, odwiedzającego Katowice nie jest istotne jego administracyjne, gospodarcze czy edukacyjne znaczenie, a to, jakie miasto oferuje atrakcje, rozrywki, kuchnię czy noclegi. Oczywiście, turysta musi dokonać wyboru atrakcji, w zależności od długości pobytu w mieście i swoich preferencji, ale są pewne obiekty i miejsca, których nie sposób pominąć. I o nich chcę napisać.
Atrakcje śląskiego Trójmiasta
20 Styczeń 2021
Nawet dzieci w wieku szkolnym wiedzą, że mamy w Polsce, w województwie pomorskim, Trójmiasto: Gdańsk, Gdynię, Sopot. Już mniej osób wie, że w tymże województwie jest też drugie (tzw. Małe Trójmiasto) – Reda, Rumia i Wejherowo, ale zaledwie garstka kojarzy Trójmiasto na Górnym Śląsku. Dziś o nim i jego atrakcjach.
Zimowo przez Lasy Lublinieckie
18 Styczeń 2021
Chcemy Was zaprosić na nietypową, bo zimową, wędrówkę – pieszo, na rakietach, na nartach – przez Lasy Lublinieckie – pętlą z Koszęcina. Dlaczego z Koszęcina? Ponieważ do i z Koszęcina istnieje możliwość dojazdu i powrotu Kolejami Śląskimi linii S8. Na wycieczce czeka nas urokliwy Koszęcin i bajeczne zimowe widoki (o ile pogoda i śnieg dopiszą).
Beskidy na wypasie, czyli o tradycjach pasterskich w Beskidach i Szlaku Bacówek Beskidzkich.
07 Styczeń 2021
Owca domowa jest jednym z najwcześniej udomowionych zwierząt, a miało to prawdopodobnie miejsce 11 tys. lat temu. Owce domowe wywodzą się od podgatunków owcy dzikiej. Są wyjątkowo wytrzymałym i mało wymagającym zwierzęciem, hodowanym w różnorodnych siedliskach dla mleka, mięsa, skóry i wełny. Dziś o pasterstwie, jego historii i współczesności oraz Szlaku Bacówek Beskidzkich. Na końcu artykułu zamieszczamy słowniczek pojęć, związanych z pasterstwem.
Rakietowa zima
22 Grudzień 2020
Zima to dla jednych utrapienie - do pracy trzeba grzęznąć w kilkunastocentymetrowej warstwie śniegu, zimno, samochód zasypany po dach. Dla innych wprost przeciwnie - radość z możliwości ulepienia bałwana, zrobienia na śniegu orła czy pojeżdżenia na sankach, nartach czy snowbordach. Ta druga zima najpiękniejsza jest w górach. Korzystając z jej uroków, zapraszamy na wycieczkę na rakietach śnieżnych lub nartach (śladowych, skitourowych) z Wisły Głębiec do Istebnej Bucznika.
Mikołaje, Dziady i Niedźwiedzie, czyli o rozrywkach w zimowy czas
21 Grudzień 2020
Nadchodzące Święta, koniec roku i karnawał w tradycji ludowej zawsze były czasem radości i zabawy, ale też i zabiegów magicznych, wyrażonych gestem, słowem, muzyką i rekwizytami. We wsiach beskidzkich trafimy jeszcze na kolędników, dziadów i innych przebierańcow, którzy są raczej atrakcją turystyczną, niż autentyczną ludową potrzebą zabawy, częściej spotkamy ich jednak na przeglądach grup folklorystycznych.
Wąskotorówką przez Śląskie
24 Listopad 2020
Niegdyś sieć Górnośląskich Kolei Wąskotorowych oplatała region dwustu trzydziestoma kilometrami torów, dzięki którym wszystkie ogniwa przemysłu były połączone – jakby krwiobiegiem. Po 140 latach nastąpiła likwidacja wąskotorówek. Został tylko odcinek Bytom – Miasteczko Śląskie i Stanica – Rybnik Stodoły. Te dwa fragmenty służą turystom prawie od dwudziestu lat, przypominając o bogatej historii pociągów o rozstawie torów 785 milimetrów.
Takie rzeczy tylko u nas.  Czyli czego nie zobaczysz i nie doświadczysz nigdzie indziej.
09 Listopad 2020
Wizyta w Śląskim to okazja poznania różnych „dziwnych” na pozór miejsc: podziemnego pubu, największej pustyni, najwyższej na świecie budowli drewnianej, najwyżej położonego sztucznego zbiornika wodnego. Zatem zapraszamy do odwiedzenia miejsc i obiektów, które zobaczysz tylko u nas.
Od piwa do żubrów. Śladami dziedzictwa Hochbergów pszczyńskich
03 Listopad 2020
Statystyczny Polak wypija ok. 97 litrów piwa rocznie! Wiele z tego piwa pochodzi z Tychów, jednak nie wszyscy zdają sobie sprawę, że złocisty trunek z tyskiego browaru to dziedzictwo książąt na Pszczynie: Promnitzów, Anhaltów, a zwłaszcza Hochbergów. Dziś o dziedzictwie Hochbergów – i to nie tylko piwnym
Magia industrialnych podziemi
29 Październik 2020
Szlak Zabytków Techniki jest jedną ze sztandarowych atrakcji turystycznych województwa śląskiego, zarazem najbardziej interesującą trasą turystyki industrialnej w Polsce. Nic dziwnego. Przez lata utrwalono obraz województwa jako regionu przemysłowego i choć przemysł wydobywczy i ciężki już ponad dwadzieścia lat temu w większości miast zlikwidowano, taki obraz regionu nadal pokutuje w świadomości Polaków. Może to i dobrze, współcześnie bowiem pozostałości dawnego górnictwa i hutnictwa stają się magnesem przyciągającym turystów. Stąd zrodził się pomysł na uruchomienie w 2006 roku Szlaku Zabytków Techniki. Wśród jego bogatego wachlarza obiektów industrialnych, niezmienną popularnością cieszą się te zlokalizowane w podziemiach – kopalnie i sztolnie.
Śląskie - śladami dawnych granic
11 Wrzesień 2020
Skomplikowana historia ziem tworzących obecne województwo śląskie oraz liczne zmiany przynależności państwowej, a co za tym idzie także granic, fascynują do dziś nie tylko historyków. Zapraszamy zatem na wycieczkę w Śląskie – śladami dawnych granic.
Muzea tego i owego
08 Sierpień 2020
W województwie śląskim mamy wiele placówek muzealnych, należących do topowych atrakcji, nie tylko naszego regionu. Wspomnijmy tu choćby o Muzeum Zamkowym w Pszczynie, Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach (na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO), Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu z Kopalnią „Guido” i Sztolnią Królowa Luiza, Muzeum Śląskim w Katowicach czy muzeach jasnogórskich w Częstochowie. O nich głośno na co dzień. i od święta. Ja natomiast chciałbym zachęcić do odwiedzenia innych muzeów i izb muzealnych, mniej popularnych lub zgoła wcale nie znanych. Czasem ich nazwa „muzeum” jest używana na wyrost. Ale nie bądźmy drobiazgowi.
Śląskie z żaglem i wiosłem, czyli gdzie nad wodę
16 Lipiec 2020
Z perspektywy żaglówki czy kajaka Śląskie wygląda zupełnie inaczej. Nie wierzycie? - Przeczytajcie ten tekst o akwenach i rzekach nie tylko dla wodniaków
Śląskie pachnące chlebem
04 Lipiec 2020
Współcześnie chleb kupujemy w sklepie, co najwyżej w piekarni i młode pokolenie nie wie, jak powstaje chleb, choć jemy go codziennie w różnych postaciach. Dlatego zapraszamy Was do zwiedzenia takich obiektów w województwie śląskim, w których możecie poznać tajniki wypieku chleba, stare maszyny i narzędzia piekarnicze w także… upiec własnoręcznie wykonaną bułkę.
Rowerowo w okolicy Koszęcina
28 Czerwiec 2020
Czy zdarzyło Wam się wędrować pieszo lub rowerem przez rozsłoneczniony, pachnący żywicą las? Czy zdarzyło Wam się odpoczywać w cieniu pachnącego starym drewnem wiejskiego kościółka? – Jeśli tak, to macie okazję odświeżyć wspomnienia, jeśli nie –zapraszam rowerem w okolice Koszęcina..
Śląska "Linia Maginota"
10 Czerwiec 2020
W 2019 roku obchodzimy 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej, której śladem w województwie śląskim jest kilkaset betonowych schronów bojowych (popularnie nazywanych też bunkrami), tworzących w centrum aglomeracji ufortyfikowaną linię obrony, nazwaną przez sztabowców Wojska Polskiego Obszarem Warownym „Śląsk”. To także kilkadziesiąt obiektów poza aglomeracją. Ich (często) zaskakująca lokalizacja budzi zdziwienie u osób nie znających historii regionu, dlatego w tym krótkim szkicu postaram się wyjaśnić gdzie i dlaczego je budowano, co z nich zostało i jak można je zwiedzić.
Pieniądz robi pieniądz, czyli o karierze Tiele-Wincklerów
23 Maj 2020
Po Donnersmarckach, Ballestremach, Schaffgotschach przyszła kolej na Tiele-Wincklerów. Podobnie jak wspomniane już wcześniej rody, przyczynili się oni do rozwoju cywilizacyjnego Górnego Śląska: tworzenia przemysłu, ale także tkanki miejskiej, kolonii robotniczych, kościołów i szpitali. Stali się też założycielami miasta Katowice. Ich bogactwo wzięło się z umiejętnego pomnażania nabytego majątku. Nabytego m.in. poprzez małżeństwa. Dziś zatem o dziedzictwie Tiele-Wincklerów.
Śląskie z Janem Pawłem II
01 Maj 2020
Sejm ustanowił rok 2020 Rokiem Świętego Jana Pawła II. 18 maja 2020 r. będziemy obchodzić stulecie urodzin Karola Wojtyły, „naszego wielkiego rodaka zasłużonego w walce o wyzwolenie Polski spod jarzma komunizmu" – głosi uchwała. Jan Paweł II, a wcześniej jeszcze – Karol Wojtyła – w województwie śląskim był wielokrotnie i o tym chcę dziś napisać.
Bytom
24 Kwiecień 2020
Bytom należy do najstarszych miast województwa śląskiego, którego początki sięgają XII w. Prawa miejskie otrzymał trzy lata wcześniej niż Kraków i w średniowieczu był dużym ośrodkiem wydobycia srebra i ołowiu. Mówiono o nim "srebrne miasto". Dziś srebro tylko w Muzeum albo sklepach jubilerskich, ale miasto to interesujący zespół urbanistyczny z przełomu XIX i XX w. z Operą, Muzeum Górnośląskim, Bytomskim Teatrem Tańca i Ruchu Rozbark. To także dziedzictwo industrialne, cenne tereny zielone i możliwości różnorakiej rekreacji.
Nie bajka o Kopciuszku
05 Kwiecień 2020
Co łączy dzielnicę Rudy Śląskiej – Rudę, bytomskie Szombierki i Kopice w województwie opolskim? Łączy je osoba Joanny Gryczik (Gryzik) z podzabrzańskiej Poręby. Jej niesamowita kariera przypomina znaną bajkę o Kopciuszku, choć bajką nie jest.
Hajda na koń! czyli kawaleria wielkanocna
24 Marzec 2020
Zwyczaj objazdu pól w Poniedziałek Wielkanocny w niektórych rejonach województwa śląskiego jest tak unikalny, że trafił do etnograficznych albumów o zanikających zwyczajach czy telewizyjnej produkcji pod tajemniczym tytułem „Misteria”. Ale w naszym województwie unikalne zwyczaje wielkanocne nie ograniczają się jedynie do procesji konnych, zatem o niezwyczajnych zwyczajach okołowielkanocnych słów kilka.
Jak zostać milionerem?
08 Marzec 2020
Niektórzy nazywali go „śląskim Faustem” albo wręcz „Diabłem z Rudy”, przypisując mu dojście do bogactwa paktem z diabłem. Ale Karol Godula do wszystkiego doszedł własnymi siłami: systematycznością, rzetelnością i gospodarnością. W USA powiedzieliby: „z pucybuta – milionerem”, ale Godula nie był pucybutem. Choć jego błyskotliwa kariera spowodowała, że był jedną z najbogatszych osób na Górnym Śląsku, dla wielu mu współczesnych, a nawet dla nas, jest najbardziej tajemniczą postacią w historii górnośląskiego przemysłu.
Śląskie filmowe
21 Luty 2020
Popularność netflixowej produkcji „Wiedźmina”, realizowanej m.in. w scenerii zamku Ogrodzieniec w Podzamczu, spowodowała gwałtowny wzrost zainteresowania tym miejscem. Ale przecież wiele różnych miejsc naszego województwa „zagrało” w filmach. O tych miejscach i o tych filmach chciałbym dziś parę słów napisać.
Jeszcze o Donnersmarckach
11 Luty 2020
O rodzinie Henckel von Donnersmarcków na Górnym Śląsku, skupiając się na jej linii tarnogórsko-świerklanieckiej, zwanej też książęcą lub protestancką pisałem już tutaj: https://www.slaskie.travel/pl-PL/Artykuly/Pokaz/1016080/donnersmarckowie-czyli-ze-spisza-na-gorn. Dziś parę słów o linii bytomsko-siemianowickiej, katolickiej, zwanej też hrabiowską.
Goethego szpiegowska podróż do Tarnowskich Gór, czyli kiedy Górny Śląsk był drugą Anglią
07 Luty 2020
4 września 1790 r. do Tarnowskich Gór przyjechał 49-letni Johann Wolfgang Goethe, niemiecki poeta przełomu XVIII i XIX wieku i najwybitniejszy przedstawiciel literatury niemieckiej, ale także jeden z najbardziej znaczących w skali światowej, dramaturg, prozaik, uczony, polityk i mason. Nie przyjechał tu jednak szukać natchnienia. W dzisiejszych realiach jego podróż określilibyśmy bowiem jako szpiegostwo przemysłowe. Po co więc Goethe przyjechał do Tarnowskich Gór?
Śladami Ballestremów z Pławniowic
07 Luty 2020
Ballestremowie to rodzina potentatów gospodarczych, milionerów i filantropów, która pojawiła się na Śląsku pod koniec XVII wieku i tu do 1945 r. prowadziła ożywioną działalność gospodarczą, społeczną, oświatową i religijną. Ballestremowie budowali huty i kopalnie istotnie wpływając na kształt gospodarki i rozwój przemysłu w regionie. Pamiętali też o swoich pracownikach. Zapewniali im mieszkania, pomoc socjalną, opiekę medyczną, dostęp do edukacji, a także rozrywkę i posługę religijną. Pozostały po nich liczne ślady materialne w postaci pałaców, kolonii robotniczych, kościołów, których byli patronami. Dziś – o tym materialnym dziedzictwie Ballestremów.
Donnersmarckowie, czyli ze Spisza na Górny Śląsk
06 Luty 2020
Magnateria śląska – raczej obcego pochodzenia – do swoich majątków doszła głównie dzięki przemysłowi. Będąc właścicielami ziemskimi w XIX wieku wyczuli koniunkturę i zainwestowali w przemysł: górnictwo węgla i rud, hutnictwo, przemysł maszynowy. Tak zaczęła się kariera Ballestremów, Donnersmarcków, Hochbergów, Schaffgotschów, Tiele-Wincklerów czy Karola Goduli. O tym co pozostało po śląskich magnatach przemysłowych chciałbym napisać. A na początek o Donnersmarckach, należących do najbogatszych rodzin w Europie XIX wieku. W drugiej połowie XVII wieku podzielili się oni na dwie linie: świerklaniecką i siemianowicką. Dziś parę słów o tej pierwszej.
Tragedia Górnośląska 1945 roku
26 Styczeń 2020
Blog "Odkrywamy śląskie" to nie tylko miejsce prezentowania interesujących krajobrazów i licznych atrakcji turystycznych, ale także możliwość pokazania skomplikowanej historii, tego regionu, która miała wpływ na kształtowanie się jego dzisiejszego oblicza. Dziś o trudnym roku 1945 i latach następnych, czyli o „Tragedii Górnośląskiej”. Dla wielu mieszkańców to nie zagojona rana. Dla turystów tu przyjeżdżających temat do refleksji.
Zamki i pałace nad Piotrówką
23 Wrzesień 2019
Francja ma swoje zamki nad Loarą, a Ziemia Cieszyńska ma swoje pałace nad Piotrówką. Może nie są one tak imponujące, ale z pewnością zainteresują turystów. Niewielka rzeczka Piotrówka, prawy dopływ Olzy stanowić może niezwykle atrakcyjny cel wycieczek, bowiem w niewielkiej odległości leżą nad nią trzy rezydencjonalne budowle: pałac w Kończycach Wielkich oraz zamki w Kończycach Małych i Zebrzydowicach. O nich i o ich właścicielach dziś słów kilka.
Magia trójstyków
13 Sierpień 2019
Podobno trójstyki są modne (tak przynajmniej wyczytałem w jednym z opracowań na temat turystyki). Skoro tak, to nie wypada nic innego, jak udać się do dwóch trójstyków w naszym województwie: tego historycznego – zbiegu granic imperiów: rosyjskiego, austro-węgierskiego i niemieckiego – i tego współczesnego – zbiegu granic Słowacji, Republiki Czeskiej i Polski.
Do źródła Olzy
24 Lipiec 2019
Tym razem zapraszam na pieszą wędrówkę do źródła Olzy. Wycieczkę niezbyt forsowną, za to malowniczą. Olza jest symbolem podziału Śląska Cieszyńskiego między dwa państwa, ale też symbolem jedności społeczności polskiej po obydwu jej stronach. Pieśń Jana Kubisza „Płyniesz Olzo po dolinie” jest nieformalnym hymnem Śląska Cieszyńskiego. Warto więc zobaczyć na własne oczy, skąd ten symbol wypływa.
Inhalujmy się!
01 Lipiec 2019
Województwo śląskie posiada aktualnie dwa uzdrowiska: Ustroń i Goczałkowice-Zdrój. Niegdyś uzupełniały je jeszcze dwa inne – Czarków i Jastrzębie-Zdrój. Obecnie zabiegi typowe niegdyś dla leczenia uzdrowiskowego trafiają niemal „pod strzechy”. Coraz więcej zabiegów oferują lokalne przychodnie rehabilitacyjne. Klimat, dla którego chorzy wyjeżdżali do kurortów, zastępują lokalne tężnie. Po co więc jechać do Ciechocinka czy nadmorskich wczasowisk? Wyjdźmy z domu i inhalujmy się!
Judaika Jury
23 Kwiecień 2019
Trudno sobie wyobrazić wielokulturowe społeczeństwo niegdysiejszej Jury Krakowsko-Częstochowskiej bez malowniczych, żydowskich sztetli (miasteczek): Żarek, Lelowa, Krzepic, Kromołowa czy Pilicy, zamieszkałych przez Żydów, ubranych w chałaty i jarmułki. II wojna światowa radykalnie ów krajobraz kulturowy zmieniła. Zniknęli ludzie, pozostały kamienie: macewy kirkutów, dawne domy, nieliczne synagogi bądź ich ruiny. Tym tekstem chcę Wam pokazać Jurę pełną pamiątek żydowskich, znanych lub zapomnianych.
Na lewo most, na prawo most
01 Kwiecień 2019
Mosty we wszystkich czasach i we wszystkich kulturach były tak samo niezbędne. Pierwsze mosty zbudowane przez człowieka były pniami przerzuconymi przez wąwozy czy koryta rzek. Później technika wznoszenia mostów stała się bardziej wyrafinowana, a do ich budowy zaczęto stosować różne materiały: drewno, liny, kamienie, cegły, beton, żelazo, stal, a nawet tworzywa sztuczne. Współczesne mosty nie tylko pokonują przeszkody terenowe, ale często stanowią też wspaniałą ozdobę krajobrazu. Także w województwie śląskim mamy kilka obiektów godnych uwagi. I o nich ten tekst
Modern walking, czyli tropami śląskiej moderny
13 Marzec 2019
Architektura modernistyczna przeżywa swój renesans. Coraz więcej historyków architektury wyraża się o niej w superlatywach, coraz więcej obiektów trafia na różnego rodzaju rankingi (m.in. na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO). Również w naszym regionie zaczyna się dostrzegać nowatorstwo i świeżość architektury lat 20. i 30. XX wieku, a wśród miast, gdzie moderna znakomicie wpisuje się w tkankę miejską, są Bytom, Gliwice, Zabrze, Chorzów i Katowice. Pięknej moderny nie brakuje też w Częstochowie, Bielsku-Białej czy Wiśle, ale skoncentrujmy się na miastach Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.
Śląskie z wodą w tle
14 Styczeń 2019
Nie zastanawiamy się, odkręcając kran, skąd dotarła do niego woda. Podobnie nie zastanawiamy się nad mijanymi wieżami wodnymi i nad ich rolą w dystrybucji wody. Tak jak nie zagłębiamy się w rolę Zakładu Produkcji Wody „Zawada” w Karchowicach, wpisanego na Szlak Zabytków Techniki województwa śląskiego, czy szybu „Staszic” (dawniej „Adolf”) Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach – obiektu na liście UNESCO. Stąd więc ten tekst – o historycznej i współczesnej dystrybucji wody i akwatycznych atrakcjach śląskiego.
Cmentarze Wielkiej Wojny
13 Styczeń 2019
Zanim doszło do odzyskania niepodległości, której setną rocznicę akurat obchodzimy, świat ogarnęła Wielka Wojna, zwana później I wojną światową. Śmiało można powiedzieć, że gdyby nie wojna, nie byłoby niepodległości. Ale gdyby nie wojna, nie byłoby tysięcy cmentarzy, bowiem w konflikcie tym poległo 8,5 miliona żołnierzy. Większość z nich spoczęła na obcej ziemi pod prostymi nagrobkami. Dla części zaprojektowano monumentalne cmentarze. Wielka Wojna przetoczyła się także przez nasze województwo – głównie przez Jurę Krakowsko-Częstochowską, zostawiając w terenie czytelne do dziś ślady okopów i kilkanaście cmentarzy wojennych.
Górnośląscy nobliści
13 Styczeń 2019
W popularnej wikipedii pod hasłem: „Lista laureatów Nagrody Nobla związanych z Polską” jest kilkanaście nazwisk. Są wśród nich m.in. Menachem Begin, Szimon Peres, Irene Joliot-Curie, czy dzieci z trzeciego pokolenia Żydów polskich, urodzone w Stanach Zjednoczonych, ale wśród Ślązaków doszukałem się tylko Otto Sterna. Tymczasem na Śląsku urodziło się 11 noblistów, z czego trzech w granicach obecnego województwa śląskiego. I o tych trzech dziś parę słów
Familok story
12 Październik 2018
Choć familoki należą do najbardziej charakterystycznych elementów śląskiego krajobrazu, podobnie – jak kopalnie i hałdy – od kilkudziesięciu lat systematycznie z niego znikają. To proces nieodwracalny. Domy starzeją się podobnie jak ludzie i niedługo w miejsce prawdziwych familoków pozostaną tylko ich artefakty zapisane w filmach Kazimierza Kutza, obrazach Ewalda Gawlika, Erwina Sówki, Jacka Rykały i Romana Nowotarskiego czy w regionalnej literaturze, jak choćby w „Cholonku” Janoscha. Zanim znikną na zawsze, przyjrzyjmy się architektonicznemu (ale i socjologicznemu) zjawisku pod nazwą familok.