Osiedle Giszowiec

Miejscowość:
Katowice
Odsłuchaj tekst
Dodaj do planera

Osiedle Giszowiec w Katowicach to unikatowa na skalę europejską kolonia robotnicza, zbudowana w latach 1906-1910 dla pracowników zakładów przemysłowych – głownie kopalni „Giesche” (później „Wieczorek”), należących do spółki „Georg von Giesche’s Erben” (pol. Spadkobiercy Jerzego Giesche). Kolonię zaprojektowali Emil i Georg Zillmannowie, wdrażając w życie ideały „miasta – ogrodu”. Do dziś zachowały się domy mieszkalne i obiekty użyteczności publicznej.

Giszowiec

Giszowiec jest jedną z dzielnic Katowic, położoną około 6 km na południowy-wschód od centrum miasta. W granice Katowic został włączony dopiero w roku 1960. Do dnia dzisiejszego osiedle otoczone jest ładnymi lasami. Na początku XX wieku tereny Giszowca (wówczas Gieschewald) wchodziły w skład gminy Janów i należały do wielkiego koncernu przemysłowego „Spadkobiercy Jerzego Giesche”. W tym czasie spółka rozpoczynała właśnie eksploatację kolejnych pokładów węgla, jej władze postanowiły więc zbudować tutaj duże osiedle robotnicze, głównie dla górników i kadry urzędniczej kopalni „Giesche” (później działającej pod nazwą „Wieczorek”). Przygotowanie projektu osiedla zlecono wybitnym architektom z Berlina Emilowi i Georgowi Zillmannom. Ci zrealizowali w Giszowcu ideały „miasta – ogrodu”, w którym pochodzący na ogół ze wsi górnicy czuliby się jak u siebie w domu. Pierwszy etap budowy osiedla zamknął się w latach 1906-1910. Stanęły wówczas najczęściej dwurodzinne parterowe domy mieszkalne, różniące się między sobą m.in. rodzajem przykrycia dachowego. Przy domach były ogródki i ubikacje, a na ulicach – hydranty. Mieszkańcom służyły np. gospoda, fabryka lodu, piekarnie, sklepy, kantyna, jadłodajnia, łaźnia, pralnia czy magiel. W następnych latach osiedle  Giszowiec rozbudowano o kolejne budynki. Kursowała tu nawet kolejka wąskotorowa zwana Bałkan Ekspresem.

Osiedle Giszowiec dzisiaj

Dziś centrum Giszowca stanowi rozległy Plac Pod Lipami. Warto zobaczyć, stojącą przy nim, karczmę śląską (obecnie Dom Kultury Szopienice – Giszowiec). Obok karczmy znajdziemy „Gawlikówkę. Izbę śląską” z galerią obrazów Edwarda Gawlika. Ciekawe są także budynki nadleśnictwa, szkół i sklepów oraz same domki robotnicze. Na zachód od centrum osiedla zachowała się neobarokowa willa dyrektorska. Wyjątkowa architektura Giszowca „zagrała” w wielu filmach fabularnych, w tym w „Paciorkach jednego różańca” Kazimierza Kuca. Osiedle Giszowiec znajduje się na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.

Kronika Szlakowa

Dokładnie sto lat temu powstała w Katowicach osada górnicza Giszowiec. Architekci, Emil i Georg Zillman, zabudowę Giszowca wzorowali na projektach chat wiejskich. Projektów architektonicznych, na podstawie których budowano domy, było kilkadziesiąt i stojące obok siebie dwa budynki nigdy nie wyglądały tak samo. Na terenie Giszowca zlokalizowane były budynki łaźni, pralni, magla, nadleśnictwa, jadłodajnia, kantyna, 8 pieców chlebowych, trzy duże szkoły powszechne, sklepy, gospoda, a nawet fabryka lodu. Osiedle Giszowiec miało również swój „epizod amerykański” - na terenie osady w latach dwudziestych XX w. wybudowano niewielką kolonię, w której mieszkali amerykańscy pracownicy z rodzinami. Wolny czas Amerykanie spędzali grając na Giszowcu w golfa. Tuż za ich kolonią rozciągały się bowiem olbrzymie pola golfowe.

Wyświetlenia:  1
Lokalizacja:

Ul. Pod Lipami 1/3-3a
40-476 Katowice
Gmina: Katowice


Region turystyczny: 
Śląsk, Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia
Lokalizacja: 
W mieście
Kategoria: 
Dziedzictwo kulturowe

Kontakt:
Telefon: +48 322 064 642

Strona internetowa: mdk.katowice.pl
Informacje ogólne:
Rodzaj obiektu:  Technika, nauka…, Zabytkowa zabudowa

Dostępność Całoroczny
Twoja ocena:
Ocena: 0.0 (Oddano 0 głosy)
POI
Informacja turystyczna 
Aktywnie 
Dziedzictwo kulturowe 
Przyroda 
Biuro podróży 
Gastronomia 
Nocleg 
Oferta turystyczna 
Rozrywka 
Wypożyczalnia 
Zdrowie i uroda 
Centra kongresowo wystawiennicze 
Trasa
Trasa
Szlak znakowany
Trasa narciarska
Do startu
Do mety
PDF
KML
GPX
Pliki dźwiękowe
W pobliżu
Katowice
2.39 km
Pogoda
Katowice
Zakwaterowanie w pobliżu
Katowice
2.21 km
Katowice
2.27 km
Katowice
2.36 km
Katowice
2.51 km
Gastronomia w pobliżu
Katowice
0.23 km
Katowice
0.42 km
Katowice
0.42 km
Katowice
0.51 km
Katowice
0.72 km
Wydarzenia w pobliżu
Katowice
2020-09-07
4.56 km
Dwurnik. Totalnie Prace prezentowane w Muzeum Historii Katowic na wystawie "Dwurnik. Totalnie" to przede wszystkim obraz jednej, rozbudowanej, prywatnej kolekcji. Zbiór gromadzony przez lata, powiększany zakupami na aukcjach, w galeriach i bezpośrednio od artysty.
Katowice
2020-10-09
5.67 km
Największy festiwal bluesowy in-door na świecie, na którym występują gwiazdy światowego formatu. The Blues Foundation przyznała Rawa Blues Festival nagrodę Keeping the Blues Alive 2012 w kategorii Festival International.
Katowice
2020-11-09
5.67 km
Mayday Poland to jeden z największych, cyklicznych festiwali muzyki elektronicznej na świecie. Ikona, ideologia i styl życia sporej rzeszy fanów i wielbicieli tej kategorii muzyki. Po raz pierwszy zorganizowany w 1991 roku w Niemczech a w Polsce w 2000 roku. Od tego czasu odbywa się cyklicznie w katowickim Spodku - zawsze w listopadzie.
Ruda Śląska
2020-11-07
15.57 km
W Miejskim Centrum Kultury im. Henryka Bisty w Rudzie Śląskiej, odbędzie się koncert muzyki chopinowskiej w ramach kolejnej edycji konkursu pieśni patriotycznej. Wydarzenie jest zaplanowane na 8 listopada br.