Perły architektury - Gliwice

Autor:
Natalia ŚOT
Data publikacji:
23 Grudzień 2020
Odsłuchaj tekst

Gliwice należą do starych miast śląskich, których układ urbanistyczny w centrum zachował jeszcze kształt z czasów średniowiecznej lokacji. Nie znamy dokładnej daty nadania Gliwicom praw miejskich, ale nastąpiło to prawdopodobnie jeszcze w XIII wieku. W XIV stuleciu miasto nad Kłodnicą otoczyły mury. Chroniły one kwadratowy rynek z ratuszem i nieodległym kościołem Wszystkich Świętych. Układ ulic przypominał szachownicę. Wszystko to zachowało się do dziś w prawie niezmienionym stanie. Zapraszamy na wycieczkę po Gliwicach od strony architektonicznej. To jednak nie wszystko czym miasto pod  może się pochwalić. Zapraszamy do lektury!

Co zobaczyć – Gliwice
Zabytkowy Rynek

Sercem miasta jest od najdawniejszych czasów kwadratowy rynek z ratuszem pośrodku. Ten murowany budynek został wzniesiony już w XV wieku, ale do dziś zachował się głównie efekt XVIII- i XIX-wiecznych odbudów i modernizacji. Rynek otaczają kamienice z podcieniami. Po zachodniej stronie rynku znajduje się fontanna z 1794 roku. Przedstawia ona Neptuna siedzącego na delfinie. Fontannę postawiono z okazji otwarcia Kanału Kłodnickiego, aby podkreślić łączność Gliwic z miastami bałtyckimi. Z każdego rogu rynku wybiegają po dwie ulice, które krzyżują się pod kątem prostym. W ten sposób całe miasto tworzy charakterystyczną szachownicę. Tradycyjne nazwy ulic mówią nam o dawnych zajęciach ich mieszkańców. Są tu więc m.in. Tkacka, Bednarska czy Krupnicza. Ulice dochodziły do murów miejskich, które zachowały się np. w okolicach zamku. Oplatały one miasto wzdłuż biegu dzisiejszych ulic Dolnych i Górnych Wałów.

Więcej: https://www.slaskie.travel/poi/2964/zabytkowy-uklad-rynku-w-gliwicach

fot. T.Renk

Urząd Miejski w Gliwicach

Przez stulecia władze miejskie Gliwic urzędowały w budynku ratusza, który do dnia dzisiejszego stoi na środku rynku. Obecnie główną siedzibą władz miasta jest potężny gmach dawnego hotelu „Haus Oberschlesien” (czyli „Dom Górnośląski”). Urząd Miejski w Gliwicach wznosi się przy ulicy Zwycięstwa, łączącej Stare Miasto z dworcem kolejowym. Eklektyczna w duchu budowla została postawiona w latach 20. ubiegłego stulecia, a rozsławił ją w jednej ze swoich powieści Horst Bienek. Spalony w 1945 roku przez żołnierzy radzieckich hotel został potem odbudowany według koncepcji architekta Tadeusza Teodorowicza-Teodorowskiego. Już w latach 50. XX wieku część pomieszczeń byłego hotelu zajęły władze miejskie Gliwic i do dziś to Urząd Miejski w Gliwicach.

fot. T.Renk

Ratusz w Gliwicach

Pierwszy gliwicki ratusz został zbudowany już pod koniec XIII wieku i z pewnością był skromnym, drewnianym obiektem. Przypuszcza się jednak, że już z końcem XIV stulecia wzniesiono dwukondygnacyjną budowlę murowaną, w stylu gotyckim. Do dziś zachowały się pozostałości tego gmachu - choć jedynie w postaci piwnic. Obecny ratusz w Gliwicach to efekt XIX- i XX-wiecznych zmian budowlanych, które ostatecznie nadały mu cechy stylu klasycystycznego. Czterokondygnacyjny obiekt stoi na rzucie kwadratu, a wieńczy go wieża zegarowa, przykryta hełmem z latarnią. Warto zwrócić uwagę na szczegóły ratuszowych elewacji. Więcej: https://www.slaskie.travel/poi/15937/ratusz-w-gliwicach

Zabytkowa zabudowa ul. Zwycięstwa w Gliwicach

Na dzisiejszej ulicy Zwycięstwa możemy podziwiać cały przegląd architektonicznych stylów historyzujących oraz eklektycznych. I tak, neorenesans reprezentują m.in. „Dom Chleba” (nr 4) i hotel „Diament” (nr 30); neobarok - budynek Banku Śląskiego (nr 28); neogotyk – kamienica pod numerem 38; neoklasycyzm – kamienica nr 7; wreszcie secesję – kamienice nr 9, 11 i 13. Jednak największe znaczenie artystyczne przypisuje się budynkom modernistycznym Więcej: https://www.slaskie.travel/culturalheritage/2691/zabytkowa-zabudowa-ul-zwyciestwa-w-gliwicach

Gmach Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach

Od przełomu XVIII i XIX wieku Gliwice, miasto o średniowiecznym rodowodzie, przeżywały okres dynamicznego rozwoju. Początek dała słynna Odlewnia Żelaza, następnie zbudowano inne fabryki, a kontakt z szerokim światem zapewniła linia kolejowa. Z roku na rok rosła też liczba ludności Gliwic i zmieniał się wygląd miasta W tym czasie, na rogu dzisiejszych ulic Wrocławskiej i Strzody, postawiono tylko okazałą gospodę, której klientami byli handlarze z pobliskiego targu końskiego. W czasach I wojny światowej nowa właścicielka urządziła tu hotel „Vier Jahreszeiten”, czyli „Cztery Pory Roku”. Po II wojnie światowej właścicielem budynku została Politechnika Śląska. W latach 2010-2011 budynek został przebudowany, od tego momentu jedynym gospodarzem budynku jest Wydział Architektury Politechniki Śląskiej.

Więcej: https://www.slaskie.travel/culturalheritage/15929/gmach-wydzialu-architektury-politechniki-slaskiej-w-gliwicach

Zabytkowe zabudowania dawnej kopalni „Gliwice” - „Nowe Gliwice”

W XX stuleciu ważnym punktem na gospodarczej mapie Gliwic była kopalnia węgla kamiennego, która wydobywała węgiel na terenie południowej dzielnicy miasta o nazwie Trynek. Do 1945 roku zakład nosił miano „Gliwitzer Grube”, a po tej dacie KWK „Gliwice”. Już w 1930 roku roczna produkcja przekroczyła 500 tysięcy ton węgla, a w czasie II wojny światowej sięgnęła prawie 900 tysięcy ton. Po II wojnie światowej kopalnia pracowała jeszcze przez ponad półwiecze - została zamknięta w 2000 roku. W następnych latach, dzięki zaangażowaniu władz miejskich, tereny i obiekty pokopalniane zagospodarowano jako Centrum Edukacji i Biznesu "Nowe Gliwice". Jego ozdobą są odnowione stuletnie budynki cechowni z łaźnią i maszynowni. W 1901 roku projektantami tych charakterystycznych, ceglanych obiektów byli dwaj doskonale na Śląsku znani architekci z Charlottenburga, Emil i Georg Zillmannowie - projektanci m.in. osiedli robotniczych w Nikiszowcu i w Giszowcu.

Więcej: https://www.slaskie.travel/culturalheritage/15802/centrum-edukacji-i-biznesu-nowe-gliwice-gornoslaskiej-agencji-przedsiebiorczosci

fot. UMWSL

Podsumowanie

Gliwice to jedno z najciekawszych miast Górnośląsko Zagłębiowskiej Metropolii. Podczas krótkiego city breaka można poznać wiele miejsc wyjątkowych i niespotkanych gdzie indziej. Turystyka miejska to tylko jedno oblicze Gliwic.

Zobacz też:

 

Wyświetlenia:  51