Zabytkowy układ urbanistyczny rynku w Czeladzi

Miejscowość:
Czeladź
Odsłuchaj tekst
Dodaj do planera

Czeladź

Czeladź jest najstarszym miastem Zagłębia Dąbrowskiego. Osada powstała w średniowieczu przy brodzie, a później moście na Brynicy, którym wiódł szlak handlowy z Krakowa na Śląsk. Miasto obdarzył prawami miejskimi najpewniej książę opolsko-raciborski Władysław, w latach 60. XIII wieku. Wkrótce, na wschód od książęcej warowni, wytyczono rynek i stworzono podwaliny miasta średniowiecznego.

Zabytkowy rynek

Układ urbanistyczny z czasów lokacji Czeladzi jest czytelny do dziś, a na Górnym Śląsku ma swój odpowiednik chociażby w Żorach. Kształtem przypomina owal o długości mniej więcej 300 m i szerokości około 185. Po obu stronach miasta znajdowały się bramy: od wschodu Krakowska, a od zachodu Bytomska. Kupcy przemieszczali się dwiema głównymi, szerokimi drogami, przecinającymi Rynek przy północnej pierzei (ciąg dzisiejszych ulic Bytomskiej i Będzińskiej) i przy południowej (ulice Rynkowa i Kościelna). Węższe uliczki prowadziły z Rynku ku obwarowaniom. Centrum osady stanowił kwadratowy Rynek, który był miejscem targowym. Przez stulecia otaczały go drewniane domy mieszczańskie. Ważnym budynkiem na Rynku była karczma wójtowska, i – oczywiście - ratusz. Od XVI stulecia miasto mogło się również pochwalić murowaną świątynią, stojącą w miejscu dzisiejszego kościoła św. Stanisława. Z czasem miasto otoczyło się murami, ale po potopie szwedzkim zostały rozebrane.

Rynek obecnie

Mimo przemian politycznych i gospodarczych, dzisiejszy Rynek w Czeladzi zachował kształt z czasów lokacji. Niestety, najbardziej okazałe budynki miejskie nie przetrwały do naszego czasu: kryta łamanym dachem, rozłożysta karczma wójtowska, która stała w północno-zachodnim narożniku Rynku, została rozebrana podczas I wojny światowej, ratusz zaś, stojący na środku placu, zniknął w roku 1941. Warto zwrócić uwagę na kamienicę z numerem 22 na ścianie. Późnobarokowy szczyt i portal wejściowy świadczą o jej dawnym pochodzeniu. Kiedyś gościł w niej książę Józef Poniatowski. Pod numerem 2 odnajdziemy dawny zbór ariański z końca XVI lub początku XVII wieku, którego wyróżnikiem jest stylowy, renesansowy portal. Stare czasy pamiętają też domy podcieniowe (Rynek 3 i ul. Kościelna 2). Na odnowionym niedawno placu rynkowym stoi zadaszona studnia. Pozostałością dawnych murów miejskich są mury oporowe potężnej, czeladzkiej fary.

Wyświetlenia:  145
Lokalizacja:

Ul. Rynek 1
41-250 Czeladź
Gmina: Czeladź
Powiat: będziński


Region turystyczny: 
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia
Lokalizacja: 
W centrum miasta
Kategoria: 
Dziedzictwo kulturowe

Informacje ogólne:
Rodzaj obiektu:  Zabytkowa zabudowa

Dostępność Całoroczny
Twoja ocena:
Ocena: 0.0 (Oddano 0 głosy)
POI
Informacja turystyczna 
Aktywnie 
Dziedzictwo kulturowe 
Przyroda 
Biuro podróży 
Gastronomia 
Nocleg 
Oferta turystyczna 
Rozrywka 
Wypożyczalnia 
Zdrowie i uroda 
Centra kongresowo wystawiennicze 
Trasa
Trasa
Szlak znakowany
Do startu
Do mety
PDF
KML
GPX
Pliki dźwiękowe
Wydarzenia w pobliżu
Czeladź
2024-07-15
1.39 km
Wybierz się w wyprawę w zaświaty z galerią sztuki współczesnej „Elektrownia” w Czeladzi. Wystawa potrwa do 18 sierpnia. Wstęp jest bezpłatny.
Katowice
2024-07-16
6.55 km
Zapraszamy na wystawę poświęconą aparatom fotograficznym. Specjalnie na tę okazję Instytucja Filmowa SILESIA FILM udostępniła kolekcję projektów filmowych zaliczających się do ochrony dziedzictwa filmowego.
Katowice
2024-07-19
6.55 km
Noc w Muzeum to nie tylko nocne zwiedzanie Walcowni w upiornych okolicznościach poprzemysłowego odludzia i seans jednego z pierwszych horrorów w historii kina, legendarnego „Nosferatu – symfonia grozy”. Przede wszystkim to szansa na udział w historycznym wydarzeniu – prawdziwej nocy w Muzeum.
Katowice
2024-01-10
6.68 km
Już od 9 stycznia zapraszamy na wyjątkowe spotkania łączące jogę i sztukę, zakończone relaksacją przy dźwiękach mis tybetańskich. „Joga w muzeum”, to zajęcia, na których będzie można odpocząć od obowiązków dnia codziennego, wyciszyć się, ale również wzmocnić i ukoić swój organizm.
Katowice
2024-07-01
7.15 km
Na tegoroczne wakacje Bajka Pana Kleksa przygotowała specjalny program bez limitu czasu z całą masą dodatkowych atrakcji. Wszystko w cenie biletu. Już teraz zapraszamy do Bajki Pana Kleksa i Kleks. Magia Kina. Oba obiekty znajdują się w Katowicach na terenie legendarnej Fabryki Porcelany przy ul. Porcelanowej 23.
W pobliżu
Czeladź
0.41 km
Pogoda
Katowice
Zakwaterowanie w pobliżu
Czeladź
0.44 km
Czeladź
1.13 km
Czeladź
1.45 km
Siemianowice Śląskie
1.94 km
Czeladź
2.14 km
Gastronomia w pobliżu
Czeladź
0.26 km
Czeladź
0.26 km
Czeladź
0.31 km
Czeladź
0.51 km
Czeladź
0.61 km